پنجه بر چهره دماوند نكشيم


همشهري آنلاين مطلبي در رابطه عوامل تخريب محيط زيست دماوند از جمله استخراج پوكه از معادن دماوند و احداث جاده در مسير جنوبي قله دماوند نوشته كه خلاصه اي از آن را در ادامه مطلب مي خوانيد:
بهمن ايزدي:
باور مردم ايران، به ويژه زيست مندان دامنههاي دماوند و كوهنورداني كه به شوق ديدار ارزشهاي ملي، طبيعي دماوند بر آن سرزمين مقدس پاي مينهند ...
به همين دليل در اهداف و برنامههاي توسعه پايدار بر حفظ اكوسيستمهاي كوهستاني و استپهاي ارزشمند آنها تاكيد شده است. از سوي ديگر، منطقه و قله دماوند از جمله مناطق تحت حفاظت سازمان حفاظت محيط زيست است كه در قياس با كوههاي ديگر كشور، حداقل متولي مشخصي دارد، اما با نگاهي گذرا به عملكرد ضعيف سازمان محيط زيست متوجه ميشويم كه اين سازمان در اين زمينه نيز كارنامه چندان رضايت بخشي ندارد.
... واقعيتهاي ناگوار موجود كه به تخريب دامنهدار طبيعت دماوند ميانجامد جز دريغ و ياس از عملكرد متولي رسمي آن ندارد، بدين لحاظ از سازمان محيط زيست انتظار بيشتري ميرود كه در حفظ منابع، مراتع، تنوع زيستي و ارزشهاي طبيعي دماوند و اكوسيستم محتضر كوهستانهاي كشور جديت و تلاش مضاعفي داشته باشد. بديهي است جديت سازمان در اين زمينه از همراهي و حمايت تمامي انديشمندان، دانشگاهيان، علاقهمندان به طبيعت و زيستبوم و تمامي اقشار مردم برخوردار خواهد شد.
باور مردم ايران، به ويژه زيست مندان دامنههاي دماوند و كوهنورداني كه به شوق ديدار ارزشهاي ملي، طبيعي دماوند بر آن سرزمين مقدس پاي مينهند ...
به همين دليل در اهداف و برنامههاي توسعه پايدار بر حفظ اكوسيستمهاي كوهستاني و استپهاي ارزشمند آنها تاكيد شده است. از سوي ديگر، منطقه و قله دماوند از جمله مناطق تحت حفاظت سازمان حفاظت محيط زيست است كه در قياس با كوههاي ديگر كشور، حداقل متولي مشخصي دارد، اما با نگاهي گذرا به عملكرد ضعيف سازمان محيط زيست متوجه ميشويم كه اين سازمان در اين زمينه نيز كارنامه چندان رضايت بخشي ندارد.
... واقعيتهاي ناگوار موجود كه به تخريب دامنهدار طبيعت دماوند ميانجامد جز دريغ و ياس از عملكرد متولي رسمي آن ندارد، بدين لحاظ از سازمان محيط زيست انتظار بيشتري ميرود كه در حفظ منابع، مراتع، تنوع زيستي و ارزشهاي طبيعي دماوند و اكوسيستم محتضر كوهستانهاي كشور جديت و تلاش مضاعفي داشته باشد. بديهي است جديت سازمان در اين زمينه از همراهي و حمايت تمامي انديشمندان، دانشگاهيان، علاقهمندان به طبيعت و زيستبوم و تمامي اقشار مردم برخوردار خواهد شد.
تخريب با مجوز
از جمله مشكلات زيستمحيطي منطقه دماوند وجود معادن پوكه معدني است كه عمدتاً با مجوز بخش دولتي يا به وسيله شركتهاي وابسته به دولت در حال بهرهبرداري است كه در اين رهگذر، با احداث جادههاي دسترسي متعدد به ارتفاعات دماوند با تخريب استپهاي ارتفاعات گوناگون، شاهد تامين منافع شخصي بهره برداران و از بين رفتن سرمايههاي ملي، طبيعي كشور هستيم، هماكنون نيز بهرهبرداران معادن گوناگون در حال توسعه منافع خويش از سينه مجروح دماوندند.
اين در حالي است كه پوكه صنعتي جايگزين مناسبي است كه استفاده از آن از تخريب بيشتر دماوند جلوگيري ميكند. از ديگر مشكلات زيستمحيطي منطقه دماوند، معضل زباله است كه از آباديهاي بزرگ و كوچك كوهپايههاي دماوند نشأت ميگيرد و با نفوذ شيرابه زبالهها در حوزههاي آبخيز بالا دست، موجبات آلوده شدن چشمهها و رودها را تا دشتهاي منتفع از حوزههاي آبريز دماوند، مانند دشتهاي آمل و بابل فراهم ميآورد.
با مشكلات و معضلات جدي فعلي، كه منابع و عرصههاي كم نظير دماوند را دست خوش تخريب دربرگيرنده خويش قرار ميدهد، اجراي جاده كشي تا ارتفاعات بالاي سه هزار متر است كه توسط برخي مسئولان محلي و استاني، به بهانه ايجاد جاده دسترسي گردشگران به ارتفاعات دماوند تا بارگاه اصلي جبهه جنوبي دماوند، در حال اجراست. با اطلاعات حاصل شده بهنظر ميرسد هدف اصلي از ايجاد جاده مذكور، آمادهسازي بستر مناسب براي سهولت دسترسي به مراتع و زمينهاي همجوار جاده موصوف بهمنظور تصاحب آنان و تبديل به مجتمعهاي مسكوني، تفريحي است.
بر اثر تجربه چندين دهه گذشته بهخوبي ميدانيم كه احداث و اجراي جاده در هر منطقه طبيعي و در هر مكاني كه داراي استعدادهاي بالقوه اكوتوريسم باشد، عرصههاي مجاور جادههاي مذكور مورد سوءاستفاده افراد سودجو قرار گرفته و دامنه زياده خواهي آنان تا جايي پيشرفته كه با از بين رفتن تنوع زيستي و تخريب مراتع، توازن و تعادل اكولوژيك آن مناطق را بر هم زده است، از جمله بحرانهاي زيستمحيطي جادههاي مذكور، ميتوان به تعريض جاده تنگ راه و جاده جنگل ابر در استان گلستان، جاده دشت برم فارس، جاده ياسوج به قرح، جاده رودبارك تا گوسفند سرا و تنگ گلو در كلاردشت، جاده اروميه به تبريز از ميان درياچه اروميه، جاده مرداب بندر انزلي، جاده درحال احداث تهران به شمال و... اشاره كرد كه هر كدام منشأ ايجاد بحرانهاي زيستمحيطي و زمينه ساز به هم خوردن تعادل اجتماعي اقليم هم جوار شدهاند.
اين در حالي است كه پوكه صنعتي جايگزين مناسبي است كه استفاده از آن از تخريب بيشتر دماوند جلوگيري ميكند. از ديگر مشكلات زيستمحيطي منطقه دماوند، معضل زباله است كه از آباديهاي بزرگ و كوچك كوهپايههاي دماوند نشأت ميگيرد و با نفوذ شيرابه زبالهها در حوزههاي آبخيز بالا دست، موجبات آلوده شدن چشمهها و رودها را تا دشتهاي منتفع از حوزههاي آبريز دماوند، مانند دشتهاي آمل و بابل فراهم ميآورد.
با مشكلات و معضلات جدي فعلي، كه منابع و عرصههاي كم نظير دماوند را دست خوش تخريب دربرگيرنده خويش قرار ميدهد، اجراي جاده كشي تا ارتفاعات بالاي سه هزار متر است كه توسط برخي مسئولان محلي و استاني، به بهانه ايجاد جاده دسترسي گردشگران به ارتفاعات دماوند تا بارگاه اصلي جبهه جنوبي دماوند، در حال اجراست. با اطلاعات حاصل شده بهنظر ميرسد هدف اصلي از ايجاد جاده مذكور، آمادهسازي بستر مناسب براي سهولت دسترسي به مراتع و زمينهاي همجوار جاده موصوف بهمنظور تصاحب آنان و تبديل به مجتمعهاي مسكوني، تفريحي است.
بر اثر تجربه چندين دهه گذشته بهخوبي ميدانيم كه احداث و اجراي جاده در هر منطقه طبيعي و در هر مكاني كه داراي استعدادهاي بالقوه اكوتوريسم باشد، عرصههاي مجاور جادههاي مذكور مورد سوءاستفاده افراد سودجو قرار گرفته و دامنه زياده خواهي آنان تا جايي پيشرفته كه با از بين رفتن تنوع زيستي و تخريب مراتع، توازن و تعادل اكولوژيك آن مناطق را بر هم زده است، از جمله بحرانهاي زيستمحيطي جادههاي مذكور، ميتوان به تعريض جاده تنگ راه و جاده جنگل ابر در استان گلستان، جاده دشت برم فارس، جاده ياسوج به قرح، جاده رودبارك تا گوسفند سرا و تنگ گلو در كلاردشت، جاده اروميه به تبريز از ميان درياچه اروميه، جاده مرداب بندر انزلي، جاده درحال احداث تهران به شمال و... اشاره كرد كه هر كدام منشأ ايجاد بحرانهاي زيستمحيطي و زمينه ساز به هم خوردن تعادل اجتماعي اقليم هم جوار شدهاند.
لطفا توجيه نكنيد!
بايد به مجريان چنين برنامههاي مخرب و شهرداري محترم رينه يادآور شويم كه بهجاي احداث چنين جادههايي كه نهايتاً و در وهله نخست بهداشت، محيطزيست، توازن اجتماعي و تعادل هم زيستي بوميان كوهپايه نشين دماوند، منجمله اهالي محترم شهر رينه را به خطر مياندازد، اعتبار مالي جاده مذكور را صرف ارتقاء بهداشت شهر رينه و آسفالت معابر و كوچههاي آن كنند و با اجراي پروژههاي بهداشتي و زيستمحيطي در رينه و منطقه، سعي در ارتقاي سلامت جامعه محلي داشته باشند.
...
آنها برداشتن گامهاي خسته اما مملو از عشق و دوستي با دماوند را به راحت نشيني در خودروهاي بياحساس ترجيح ميدهند. آنها دوست دارند كه بهجاي عبور با خودرو از كنار كوهپايهنشينان و عشاير منطقه، با گام مهر سراغشان بروند و آنها را به سفره محبت خويش فرا بخوانند، آنها دوست دارند... و اين مهم ميسر نميشود مگر اينكه با گام اشتياق و نياز و آن هم با لمس پستي و بلنديهاي سنگهاي مسير همراه شود.
آنها بهخوبي ميدانند احداث جاده موصوف ضمن ايجاد جراحت بيشتر بر پيكر دماوند و بر هم زدن توازن طبيعي آن، موجب ميشود بهزودي مراتع بيانتهاي آن و كوهپايههاي دلانگيزش، در حصارهاي گوناگون كه گواه مالكيت فردي بر انفال است، حبس شوند و منظر دلانگيز فعلي جايش را به منظري كريه بدهد كه جز دل زدگي چيز ديگري در پي ندارد.
بنابراين از كليه دستاندركاران و مجريان احداث جاده مذكور درخواست ميشود كه با درك واقعيات موجود و تجديد نظر در برنامههايشان، موجبات بيشتر تخريب طبيعت دماوند و ايراد ضربه به نيازها و احساسات علاقهمندان به دماوند را فراهم نياورند.
...
هماكنون اقدام غيركارشناسانه و متاثر از عدمشناخت دستاندركاران از موهبتهاي طبيعي دماوند، موجبات نگراني شديد كوهنوردان، گردشگران و سازمانهاي غيردولتي كشور و كليه قشرهاي مردم را فراهم آورده است و از اينرو كانون سبز فارس و جامعه كوهنوردان استان فارس همچون ساير تشكلهاي زيستمحيطي كه تا كنون به شيوههاي مختلف اعتراض خود را نسبت به احداث جاده اعلام كردهاند از مجريان طرح ناصواب جادهكشي انتظار دارند نسبت به توقف روند تخريب اقدام و به تمناي مردم كشور در اين خصوص احترام بگذارند و به اين مهم توجه نمايند كه دماوند هويت ملي، تاريخي و طبيعي سرزمين كهن ايران است و مردم نسبت به رعايت احترام به آن و حفظ منابع دماوند ارزش بسياري قائلند.
...
آنها برداشتن گامهاي خسته اما مملو از عشق و دوستي با دماوند را به راحت نشيني در خودروهاي بياحساس ترجيح ميدهند. آنها دوست دارند كه بهجاي عبور با خودرو از كنار كوهپايهنشينان و عشاير منطقه، با گام مهر سراغشان بروند و آنها را به سفره محبت خويش فرا بخوانند، آنها دوست دارند... و اين مهم ميسر نميشود مگر اينكه با گام اشتياق و نياز و آن هم با لمس پستي و بلنديهاي سنگهاي مسير همراه شود.
آنها بهخوبي ميدانند احداث جاده موصوف ضمن ايجاد جراحت بيشتر بر پيكر دماوند و بر هم زدن توازن طبيعي آن، موجب ميشود بهزودي مراتع بيانتهاي آن و كوهپايههاي دلانگيزش، در حصارهاي گوناگون كه گواه مالكيت فردي بر انفال است، حبس شوند و منظر دلانگيز فعلي جايش را به منظري كريه بدهد كه جز دل زدگي چيز ديگري در پي ندارد.
بنابراين از كليه دستاندركاران و مجريان احداث جاده مذكور درخواست ميشود كه با درك واقعيات موجود و تجديد نظر در برنامههايشان، موجبات بيشتر تخريب طبيعت دماوند و ايراد ضربه به نيازها و احساسات علاقهمندان به دماوند را فراهم نياورند.
...
هماكنون اقدام غيركارشناسانه و متاثر از عدمشناخت دستاندركاران از موهبتهاي طبيعي دماوند، موجبات نگراني شديد كوهنوردان، گردشگران و سازمانهاي غيردولتي كشور و كليه قشرهاي مردم را فراهم آورده است و از اينرو كانون سبز فارس و جامعه كوهنوردان استان فارس همچون ساير تشكلهاي زيستمحيطي كه تا كنون به شيوههاي مختلف اعتراض خود را نسبت به احداث جاده اعلام كردهاند از مجريان طرح ناصواب جادهكشي انتظار دارند نسبت به توقف روند تخريب اقدام و به تمناي مردم كشور در اين خصوص احترام بگذارند و به اين مهم توجه نمايند كه دماوند هويت ملي، تاريخي و طبيعي سرزمين كهن ايران است و مردم نسبت به رعايت احترام به آن و حفظ منابع دماوند ارزش بسياري قائلند.