درمان افراد مستعد گرمازدگي گرمازدگی
افراد چاق ،مسن ،بچهها ،کساني که تجربه هواي گرم را ندارند ،افراد با آمادگي فعاليت بدني انسان با افزايش سوختوساز و آزاد شدن انرژي زيادي در بدن همراه
.1استراحت و پناهدادن از گرما
بدني پايين ،بسيار بيشتر در معرض ابتال به گرمازدگي هستند. است .اين امر باعث توليد گرما در بدن ميشود .براي ثابت نگه داشتن دماي بدن،
ابتدا مصدوم را از برابر آفتاب و گرما خارج کنيد و در يک محيط سايه و خنک
دفع اين گرماي اضافي به محيط بيرون الزم است .هر چه هواي محيط گرمتر و
در حالي که پاهايش را 20درجه باال آوردهايد ،بخوابانيد.
مرطوبتر باشد ،اين انتقال دما با مشکالت بيشتري همراه است .گاه ميزان افزايش
.2خنککردن شرايط خطر آفرين دما در بدن بيش از گرمايي است كه خارج ميشود .اين امر موجب اختالل دماي
بهترين راه براي خنک کردن بيمار استفاده از آب و باد است .با استفاده از بدن و بروز وضعيتي غيرعادي ميشود كه به گرمازدگي مشهور است.
هنگامي که هوا گرم و مرطوب است ،باد و سايه وجود ندارد و شما در حال
پارچههاي خيس در روي شکم ،زير بغل ،کشالههاي ران ،سر و گردن و باد زدن گرمازدگي معموالً از مراحل خفيف شروع ميشود و ميتواند تا مراحل شديد پيشرفت
فعاليت هستيد ،لباس سنگين به تن داريد و هوا آلوده است؛ بايد بدانيد که
بيمار اقدام به خنککردن بيمار نماييد .اين خنککردن بايد به آهستگي انجام كند كه در اين صورت به کاهش سطح هوشياري و حتي مرگ ميانجامد.
خطر گرمازدگي به شدت شما را تهديد ميکند.
شود و اگر بيمار حين خنککردن دچار لرز شد بايد خنککردن را متوقف و
گرمازدگي چگونه به وجود ميآيد؟
بعد به آرامي ادامه داد.
عاليم گرمازدگي • با فعاليت در هواي گرم يا گرم و مرطوب ،بدن براي حفظ دماي خود شروع
.3جايگزيني آب و امالح به تعريق ميکند که باعث از دست رفتن آب و امالح از بدن ميشود .ما
مهمترين قسمت درمان جايگزيني مناسب آب و امالح است که در مراحل در مرحله خفيف دردهاي عضالني بيشتر در ران ،ساق و شانه ايجاد ميشود
معموالً با مصرف «آب بدون امالح» اقدام به جايگزين کردن آن ميکنيم .اين
خفيف گرمازدگي به تنهايي ميتواند درمان مناسبي باشد .اگر مصدوم هوشيار (گرفتگي عضالني) و سپس سردرد ،سرگيجه ،بياشتهايي ،حالت تهوع ،غش،
باعث اختالل در امالح بدن و بروز دردهاي عضالني ميشود( .گرفتگيهاي
است به او محلول ORSبدهيد .اين محلول بهترين جايگزين آب و امالح از افزايش ضربان قلب ،رنگ پريدگي پوست و افزايش دما تا 39درجه سانتيگراد
عضالني ناشي از گرما)
دست رفته بدن است. ايجاد ميشود (در خستگي گرمايي) .در مراحل شديدتر (دماي باالي 40درجه
• با شديدتر شدن تعريق ،کم کم کمبود آب هم بروز ميکند و دماي بدن اندکي
سانتيگراد) اختالل هوشياري وگرم وخشک شدن پوست نيز اضافه ميشود .در
افزايش مييابد و بدن به کم آبي دچار شده که باعث سردرد ،سرگيجه و ...
ORSچيست؟ پودر ORSرا ميتوان يک نوع سرم خوراکي دانست اين مرحله ممکن است تعريق متوقف شود (حمله گرمايي).
مي شود( .خستگي گرمايي)
که جايگزين مناسبي براي مايعات و امالح از دست رفته بدن است.
• اگر اين روند ادامه پيدا کند ،کمبود شديد آب بدن منجر به افزايش شديد
براي تهيه آن ،يک بسته پودر را در يک ليتر آب سالم حل کنيد و
دماي بدن و اختالل کارکرد دستگاههاي بدن ،اختالل در هوشياري و گاه مرگ
سپس جرعه جرعه مصرف کنيد .اين محلول نقش بسيار مهمي در
ميشود( .حمله گرمايي)
پيشگيري و درمان گرمازدگي دارد .اگر پودر آماده ORSنداشتيد نحوه برخورد با بيماران گرمازده • در تمام اين مراحل بدن خون بيشتري به پوست ميفرستد تا با تبادل دما
يک قاشق چاييخوري نمک به يک ليتر آب اضافه کنيد.
با محيط ،دماي خود را پايين بياورد و اين ممکن است به طور لحظهاي باعث
هيچ چيز (از قبيل شکر ،نمک يا نوشابه) به محلول ORSاضافه اگر بيمار هوشيار است
کاهش خونرساني مغز و افت ناگهاني و برگشتپذير سطح هوشياري شود.
نکنيد زيرا ترکيب محلول را به هم ميزند .فقط ميتوانيد براي بهبود .1بيمار را در يک جاي سايه به پشت بخوابانيد (غش يا سنکوپ ناشي از گرما)
مزه اندکي آبليمو به آن اضافه کنيد .در ميان مايعات طبيعي ،دوغ .2پاها را 20درجه باالتر از سطح بدن قرار دهيد
جايگزين مناسبي براي محلول ORSاست .مصرف محلول ORS .3از کمپرس سرد در روي بدن استفاده کنيد
مراحل گرمازدگي
محدوديتي در افراد بزرگسال ندارد. .4بيمار را باد بزنيد يا در معرض جريان هوا قرار دهيد
.5به بيمار ORSبدهيد .1گرفتگيهاي عضالني :در صورت برطرف شدن عالئم ،شخص نياز به انتقال
.4استراحت به مراکز درماني ندارد.
بيمار را به استراحت واداريد و از ادامه حضور و فعاليت او در هواي گرم جلوگيري اگر بيمار هوشيار نيست .2خستگي گرمايي :بعد از انجام اقدامات اوليه ،شخص بايد به نزديکترين
کنيد. .1عالئم حياتي را کنترل کنيد مرکز درماني منتقل شود.
.5بيمار را به نزديکترين مرکز درماني منتقل کنيد. .2در صورت اختالل راه هوايي را باز کنيد ً
.3حمله گرمايي :يک وضعيت اورژانسي واقعي است و بيمار بايد سريعا حين
و احيا قلبي ريوي را شروع کنيد انجام اقدامات اوليه به مراکز درماني منتقل شود.
قبل از شروع فعاليت ،حين فعاليت و بعد از آن بهطور مرتب .3در غير اين صورت بيمار را خنک کنيد .4غش (سنکوپ) :در هر مرحله از گرمازدگي ممکن است اتفاق بيفتد .با
از مايعات استفاده کنيد. خواباندن بيمار و باال بردن پاها برطرف ميشود.
پيشگيري از گرمازدگي
رعايت اصول پيشگيري شما را از مواجهه با وضعيتهاي سخت و خطرناک
حفظ ميکند .پس همواره اين اصول ساده را که ضامن سالمتي شماست
به خاطر بسپاريد و رعايت کنيد .سه اصل در پيشگيري از گرمازدگي وجود
دارد.
.1جايگزيني مستمر و منظم امالح و آب قبل از کمبود آنها
نکته مهم اين است که شما قبل از اينکه آنقدر آب و امالح از دست دهيد که
بدنتان توان جبران آن را نداشته باشد اقدام به مصرف مايعات کنيد.
به خاطر داشته باشيد هميشه هنگام فعاليت به ويژه در آب و هواي گرم مصرف
محلول ORSيا محلولهاي داراي امالح بسيار بهتر از آب است.
• با آغاز فعاليت قبل از آن که تشنه شويد به صورت مداوم آب بنوشيد.
مجموعه بروشورهاي • قبل از فعاليت دو ليوان مايعات خنک و طي فعاليت به ازاي هر 10تا 15
دقيقه حرکت نصف ليوان مايعات بخوريد.
«آموزش همگاني کوهپيمايي ايمن در ارتفاعات شمال تهران» • هر چه هوا گرمتر و مرطوبتر باشد و فعاليت و تعريقتان بيشتر باشد نيازتان
پروژه «آموزش همگاني کوهپيمايي ايمن در ارتفاعات شمال تهران» که به اهتمام به آب ،امالح و استراحت بيشتر است.
سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران و با همکاري هيئت کوهنوردي و • اگر اتالف آب و امالح بدنتان بيش از حد قابل جبران شد ،بايد از ادامه فعاليت
صعودهاي ورزشي استان تهران اجرا ميگردد ،بخشي از طرح «امداد کوهستان» مصوبه در آن شرايط چشمپوشي کنيد ،وگرنه بزودي مجبور به اين کار خواهيد شد.
شوراي اسالمي شهر تهران است.
در این پروژه 15 ،ایستگاه در فصل سرما و 5ایستگاه در فصل گرما ،در 5مسیر اصلی .2مقابله با آفتاب و گرما
عکس ها از گلریز فرمانی
کوهپیمایی ارتفاعات شمال تهران برپا میشود .در این ایستگاه ها کوهنوردان آموزش • هنگام فعاليت در آب و هواي گرم و مرطوب حتماً به اندازه کافي استراحت
دیده ،زیر نظر مربیان مجرب کوهنوردی با مدیریت هیئت کوهنوردی و صعودهای کنيد و از فشار زياد و فعاليت مداوم اجتناب کنيد.
ورزشی استان تهران ،اقدام به راهنمایی شهروندان عزیز و ترویج کوهنوردی ایمن
• در هواي گرم به ازاي هر نيم ساعت به 5دقيقه استراحت نياز داريد.
مینمایند .شما میتوانید در این ایستگاهها ضمن دریافت بروشورهای آموزش همگانی
• لباس مناسب در هواي گرم بسيار حياتي است .پوشش شما بايد نازک ،گشاد،
از راهنمایی این نیروها برخوردار شوید.
با رنگ روشن باشد و هوا به راحتي در البالي آن جريان يابد.
گرمازدگی همکاری شما با نیروهای یاد شده ،تضمین کننده اجرای برنامهای سالم ،ایمن و مفرح
در کوهستان شمال تهران است. • استفاده از کاله ،دستکش ،روسري يا شال ،شما را از آفتاب و گرما مصون
ميدارد.
هرگونه پیشنهاد و نظر ارزشمند خود را با ما در میان بگذارید. • گذاشتن يک پارچه خيس روي سر و گردنتان بسيار به خنکشدن و خنک
سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران ماندنتان کمک خواهد کرد.
www.tdmmo.ir تلفن44244040 :
.3پرهيز از آب و هواي خطرناک براي فعاليت
هیئت کوه نوردی و صعودهای ورزشی استان تهران
• در آب و هواي گرم بهترين زمان فعاليت ،ساعات آغازين و پاياني روز است و
ر
www.tehranclimb.ir تلفن77845552 -3 :
از فعاليت در ساعات مياني روز بايد پرهيز کرد.
برای دریافت نسخه الکترونیکی مجموعه بروشورهای «آموزش همگانی کوهپیمایی ایمن»
• در بعضي از شرايط نميتوان به فعاليت ادامه داد .در بعضي از آب و هواها ،قرار
به وب سایتهای باال مراجعه کنید.
گرفتن در آنها حتي بدون فعاليت هم خطرناک است.
در صورت نیاز به امداد و نجات با شماره 125تماس بگیرید.
تلخيص و ويراستاري :ا .منصوري تألیف :دكتر فريد عباسي
کوهستان پاک و ایمن
صفحهٔ بازیابیشده